Samenvatting van de Beter dan Bedacht - keynote

1. Grote Thema

Het overkoepelende thema van de keynote Beter dan Bedacht is dat de meest waardevolle innovaties en creatieve doorbraken vaak niet het resultaat zijn van een strak uitgestippeld plan, maar juist ontstaan door te improviseren wanneer de dingen anders lopen dan verwacht. De centrale boodschap luidt: "De toekomst zal anders lopen dan verwacht, maar juist dat is een kans om beter te worden dan bedacht." De keynote daagt ons uit om de realiteit dat 80% van de plannen niet volgens plan verloopt niet als een probleem te zien, maar als een vruchtbare bodem voor vernieuwing. De kernconcepten die hierbij centraal staan zijn het onderscheid tussen ingewikkeld en complex werk, het principe van de ‘plus eentje’, en het slim omgaan met risico’s via de metaforen van zonnebrillen, kapsels en tattoos.

2. Subthema’s en Hoofdstukken

De presentatie was opgebouwd rond een aantal kernideeën die je helpen om van onverwachte wendingen een succes te maken.

De Kracht van het Ongeplande

Net als de iconische scène in Indiana Jones die ontstond omdat Harrison Ford buikgriep had, of het zelfbedieningsmagazijn van IKEA dat werd bedacht tijdens een chaotische openingsdag, ontstaan de beste ideeën zich vaak in de praktijk. Deze voorbeelden tonen aan dat rigide vasthouden aan een script of plan niet altijd het beste resultaat oplevert. Juist op de momenten dat het noodlot toeslaat en je moet improviseren, ontstaan er oplossingen die leuker, beter en origineler zijn dan wat je oorspronkelijk had bedacht.

Ingewikkeld versus Complex: De Juiste Aanpak Kiezen

Een cruciaal inzicht is het verschil tussen ‘ingewikkeld’ en ‘complex’ werk. Dit onderscheid bepaalt de meest effectieve aanpak.

• Ingewikkeld werk is als een Rubik’s Cube: er zijn ontelbaar veel combinaties, maar met de juiste stappen en expertise is de uitkomst voorspelbaar. De aanpak is: analyseren, een plan maken en uitvoeren. Het motto is: "Eerst denken, dan doen." AI is hier meester in.

• Complex werk is als het opvoeden van kinderen: er is geen stappenplan voor succes, oorzaak en gevolg zijn pas achteraf te begrijpen en de uitkomst is onvoorspelbaar. De aanpak is: improviseren, experimenteren, leren en aanpassen. Het motto is: "Van doen leren we meer dan van denken." Dit is het domein van menselijke creativiteit en innovatie.

Omdat ons werk steeds meer complex wordt (denk aan de impact van AI), moeten we ons improvisatievermogen ontwikkelen om relevant te blijven.

De ‘+1’: De Kracht van de Eerste Stap

Hoe navigeer je in een complexe wereld? Niet door het eindpunt te willen zien, maar door je te focussen op de eerstvolgende kleine stap: de ‘plus eentje’. Zoals de puzzel met de letters A, B en C liet zien, kom je niet tot de oplossing door erover na te denken, maar door gewoon te beginnen. Vanaf die eerste stap zie je mogelijkheden die je aan het begin niet kon overzien. De Italiaanse krant Il Foglio paste dit perfect toe in hun omgang met AI. Door kleine experimenten (+1tjes) te doen, zoals een wedstrijd om AI-teksten te herkennen en een AI-bijlage te publiceren, ontdekten ze per toeval een compleet nieuw businessmodel als AI-consultant.

Risico’s Nemen: Denk in Zonnebrillen, Kapsels en Tattoos

Experimenteren brengt risico’s met zich mee. De vraag "Wat als het misgaat?" is terecht, maar niet alle risico’s zijn gelijk. Door ze in te delen in drie categorieën, kun je bewuster keuzes maken:

• Zonnebrilrisico’s: Kleine, snelle experimenten met een laag risico. Je probeert iets, kijkt of het werkt, en als het niet bevalt, doe je iets anders. Het doet even pijn als je voor paal staat, maar de leersnelheid is hoog. Iedereen zou deze risico’s moeten kunnen nemen.

• Kapselrisico’s: Grotere experimenten. Als het misgaat, doet het meer pijn en duurt het even voor je eroverheen bent, maar het is niet levensveranderend. Hier zit het goud: het risico is groter, maar de potentiële opbrengst ook.

• Tattoorisico’s: Radicale, onomkeerbare beslissingen. Hier zit je aan vast. Deze keuzes maak je zelden en zijn voorbehouden aan strategische momenten, om te voorkomen dat je gedisrupt wordt.

3. Inspirerende Quotes

1. "De toekomst zal anders lopen dan verwacht, maar juist dat is een kans om beter te worden dan bedacht."

2. "Van doen leren we meer dan van denken."

3. "Innoveren, innovatie kan je niet vanaf het startpunt bedenken. Dat moet je onderweg ontdekken door te verkennen."

4. "Het gaat er niet om dat je in je hoofd alle stappen vooraf kan zien, maar het gaat er vooral om wat is die eerste."

5. "Bij de kapsel-experimenten, de kapsel-risico's, daar zit het goud."

4. Belangrijkste Actiepunten

1. Onderscheid Ingewikkeld en Complex in je Werk. Vraag je bij elke nieuwe uitdaging of taak af: is dit een Rubik’s Cube of een opvoedingsvraagstuk? Als het ingewikkeld is, maak een gedegen plan. Is het complex, stap dan af van de drang om alles vooraf te analyseren en begin met experimenteren.

2. Vind je ‘Plus Eentje’. In plaats van te wachten op een perfect uitgewerkt plan voor een complex vraagstuk (zoals de impact van AI op je business), definieer het allerkleinste, veiligste en snelste experiment dat je morgen al kunt uitvoeren om iets te leren. Wat is jouw eerste stap?

3. Gebruik de Risico-taal. Introduceer de termen ‘zonnebril’, ‘kapsel’ en ‘tattoo’ in je team of organisatie. Moedig iedereen aan om dagelijks ‘zonnebrilrisico’s’ te nemen om snel te leren. Plan ‘kapselrisico’s’ bewust in als je een grotere stap wilt zetten en reserveer de discussie over ‘tattoorisico’s’ voor de echt strategische keuzes.